27 oktober is het 65 jaar geleden dat Tilburg in 1944 werd bevrijd van de Duitse overheersing.

Door de tegenslag van de Operatie "Market Garden", die het hele zuiden van Nederland tot en met Arnhem had moeten bevrijden, moest Tilburg een aantal weken na de bevrijding, half september van Zuidoost Brabant, wachten tot uiteindelijk de Canadese tanks bij "ons" op het Dr. Schaepmanplein in Tilburg stonden.
Op de dag dat het Tweede Britse leger er in slaagde Tilburg te veroveren op de Duitsers, vielen er 27 doden. Hun namen zijn opgeslagen in het boek^* dat in de kapel van Onze Lieve Vrouw ter Nood ligt aan de Kapelhof. Hun namen zijn voor de eeuwigheid verbonden met de strijd in en rondom Tilburg.

De Duitsers waren al geruime tijd bezig met terugtrekkende bewegingen, maar ze probeerden wel de opmars van de geallieerden zoveel mogelijk te vertragen door allerlei "kunstwerken"  zoals bruggen en viaducten op te blazen. Zo hadden ze enkele dagen van tevoren al de centrale werkplaats van de NS, het Atelier, opgeblazen. (Afb. 1, 2 en 3)

Dat was tot in  de wijde omtrek te horen, te voelen door de luchtdruk, te ruiken en te zien door de omlaag krinkelende roet- en stofdeeltjes veroorzaakt door de explosies.
Ook de spoorbruggen over het Wilhelminakanaal bij het Longa terrein en de Ringbaan Oost moesten het ontgelden.(Afb. 4)

De "Electrische Centrale" werd eveneens vernietigd en Tilburg zat tot zaterdagmiddag 28 oktober half zes zonder stroom, maar meer daarover in een volgend artikel.

Er zijn hevige gevechten geweest aan de zuidkant van Tilburg   

De Britse kranten Times en The Daily Sketch wisten daags nadien al te melden dat Tilburg was captured (veroverd) door het tweede Britse leger, maar er werd vergeten dat ook de Prinses Irene Brigade een stevige bijdrage leverde. Het monument (aan de Ringbaan Zuid)  herinnert aan hun inbreng.

Twee dagen later werd door Burgemeester Van de mortel op de Oude Markt een parade afgenomen van de Schotse Pijpers. (Afb. 5 en 6)

En ja, wat weet ik er nog van? Ik was net vijf jaar oud en van de oorlog had ik niet echt een besef.

Op de dag dat het Atelier werd opgeblazen hadden we kennelijk een waarschuwing gehad want we zaten in de kelder, onder de trap, met pannen of een vergiet op onze kop om ons te beschermen tegen vallend puin. De klap van de explosie is me niet bijgebleven alleen de neervallende roetdeeltjes.

Een paar dagen later liep ik met mijn vader door de Koestraat die toen nog rechtdoor liep tot aan de overweg. Ter hoogte van de splitsing met de Enschotsestraat was voor het Atelier een mannentoilet, "d'n Pisbak van de Koeistraot". Daar was een galg opgesteld en daaraan hing een levensgrote pop in een zwart uniform (ik denk een SS uniform). Ik ben daar vreselijk van geschrokken maar mijn vader probeerde me gerust te stellen door te zeggen dat het maar om een pop van een Mof ging die was weggejaagd door de Tommy's (de Engelsen).

De foto's zijn afkomstig uit Beeld online van het Regionaal Archief van Tilburg, waarvoor mijn hartelijke dank.

^* Dat boek, dat ook de Tilburgse gesneuvelden in Indonesië en voormalig Nederlands Nieuw Guinea vermeldt, wordt elke dag omgeslagen en ligt dus altijd op datum. Toen ik op 13 augustus 2009  samen met twee andere oud-Tilburgers, Louis en Tjeu, een bezoek bracht aan die kapel  was te lezen dat soldaat Piet Mannie net 20 jaar oud, in Sorong, Nieuw Guinea, op die dag in 1962, was gesneuveld. Ik was toen ook in Nieuw Guinea, zij het aan de Oostkant in Hollandia

Henk van Mierlo

Nuenen

17 oktober 2009