Vervolg van het verhaal dat bijna een eeuw geleden door een onbekende Tilburger, onder de titel "Post Scriptum" is geschreven  (Regionaal Archief:  "Manuscript over een terugblik van het leven in Tilburg, plm. 1920", coll. 370, nr. 75). Er zijn 26 afleveringen.

 12.

Om nu weder met "den Besterd "verder te gaan, het is opvallend dat de wegenaanleg daar royaler is opgevat. De aanleg van "den Besterd" is ontworpen en gemaakt door Krügers, toen gemeente-architect, en is dezen aanleg alleszins te loven. Flinke breede straten met goede uitmonding, breede zijstraten en een flink plein; en toch was Krügers dikwijls den zondenbok. Mischien was hij wat rechtuit of opvliegend, hetwelk hem wel eens een bastaard- of echte vloek deed ontsnappen. Hij was zoo niet, of beloofde beterschap met de opmerking dat hij een plaatje op zijn bureau zou hangen met de woorden "God ziet mij".

Als men nu op het punt gaat staan waarvan ik boven sprak, ziet men alles volgebouwd met soliede goede burgerwoningen, winkels enz. en is het een lust om daar te wandelen. De vereeniging "Besterds Belang"heeft voortdurend goede zorg voor deze mooie wijk. Nu het kanaal in de buurt is gekomen is dit ook een groot belang voor "den Besterd".

Men heeft lang moeten wachten op het kanaal. In mijn jongen tijd vertelde mijn vader dat het kanaal er al lang zou zijn als Willem II maar was blijven leven. Ik herinner me nog een grooten paal op Broekhoven, tegenover de fabriek van Van Dooren, geplaatst, waar de loop van het kanaal zou komen. Dat was langs het Zuiden der stad. Nu ligt het langs ‘t Noorden, toch niet slechter. Een geluk is het toch dat er vijftig jaar of meer 't kanaal niet was, anders zoude, als het in hetzelfde tempo van menschen verdrinken had plaats gehad, als nu, Tilburg een kleine 500 menschen door verdrinken minder gehad hebben.

Behalve Sik van Tulder woonde op den Heuvel nog een Sik: Sik Botermans, Hôtel "De Gouden Zwaan". Zestig jaar kan hij wel dood zijn, zijn zusters en nichtje Betje Botermans zetten de zaak voort. Later trouwde Frans Bergmans met Betje Botermans, en van toen af heette het Hôtel de Gouden Zwaan: Bergmans-Botermans.

Lang bleef Frans Bergmans niet in het Hôtel. Hij gaf het over aan Hegeman. Toen kon Frans Bergmans zich wijden aan eigen zaken en algemeene en ook liefdadige zaken. Hij werd wethouder, regent van het Gasthuis en Weeshuis enz. Heeft enorme verdienste gehad voor de gemeente en de liefdadige instellingen, getuige zijne decoratie's. Hooge decoratie van den Paus en van H.M. de Koningin. Dikwijls is hij onverdiend afgebroken, doch zij, die hem goed kenden trokken partij voor hem.

Door toedoen van een zijner familieleden, die lasterstukken in een blad schreef, werd hij eens voor den raad niet herkozen. Enkele raadsleden boden hem toen aan voor hem te bedanken, opdat in hunne plaats Bergmans weer opnieuw kon gekozen, en zijn gemeenteraads- en wethouderszetel weer kon innemen. Louis Meelis en Jozef Houben, misschien nog meerderen waren het, die in ‘t belang van Tilburg den Wethouder wilden bewaren. Jos Houben bedankte intusschen en bij nieuwe stemming werd Bergmans weder terug benoemd tot raadslid en spoedig daarop tot Wethouder herbenoemd. De heer Bergmans was sedert lange jaren raadslid en heeft onder vier burgemeesters het wethouderschap vervuld: Burgemeester Jansen, Mutsaers, Raupp en Vonk de Both.

De afbeeldingen: 1. Burg. W. Mutsaers, 2. Burg. G. Raupp, 3, Burg. F. Vonk de Both, 4. De Gouden Zwaan op den Heuvel (van H.B. Hegeman), 5 t/m 8: het Wilhelminakanaal.

Nota bene: Lang geleden was er op de gevel van hotel De Gouden Zwaan te Tilburg een zwaan afgebeeld. Een bekend Tilburgs raadseltje uit mijn jonge jaren:
"In Tilburg op den Heuvel daor stao ene zwaon.
Hij it nie en hij schet nie en hij blèeft aaltij staon !"

Wordt vervolgd.

.