In deze serie artikelen nemen wij het rijbewijs onder de loep. Vanaf het begin van de twintigste eeuw een vereist document om een motorvoertuig te mogen besturen. In de eerste decennia was er van examenvrees nog geen spraken. We komen zelfs bij dit onderwerp weer in de Oude Langstraat terecht.

Voor sommigen een peulenschilletje, maar voor velen een regelrechte ramp. Het behalen van het felbegeerde rijbewijs.  Nederland kent sinds 1 januari 1906 een officieel landelijk geldend rijbewijs. Voor die tijd verstrekte het Ministerie van Waterstaat, Handel en Nijverheid een vergunning om te mogen rijden op de "rijkswegen". Deze papieren toestemming was nodig voor:  "het berijden van de (rijks)wegen met een voertuig, voortbewogen door mechanische kracht en van een groter gewicht dan 150 kg."

Voor de provinciale en gemeentelijke wegen moesten de (auto)mobilisten voor 1906 een aparte vergunning aanvragen. De eerste rijbewijzen waren zeer eenvoudig uitgevoerd en verdeeld in twee categorieën. Het rijexamen moest nog "uitgevonden" worden en een geneeskundige verklaring was niet nodig.

In 1910 werd het internationaal geldende rijbewijs geïntroduceerd en werden de in het buitenland afgegeven internationale rijbewijzen in Nederland erkend.

In 1927 vonden diverse wetswijzigingen plaats met betrekking tot  het rijbewijs.
Om in aanmerking te komen voor het gekleurde papiertje (toen nog niet roze) moest de aspirant chauffeur voortaan een verplichte medische keuring ondergaan en een "rijexamen" afleggen. (We moeten ons van beide eisen nog niet te veel voorstellen)

Daarnaast kreeg het rijbewijs een beperkte geldigheidsduur van twee jaar en kwam er een indeling in de categorieën: motoren, motorrijtuigen met meer dan twee wielen en bromfietsen.

In de periode van 1934 tot 1940 werd er hard gewerkt om te komen tot uniform eisen. Dit resulteerde in de wens dat het examen in het gehele land zo uniform mogelijk moest worden afgenomen. Examinatoren kregen periodiek instructies m.b.t. de methode van examineren. Examenkandidaten werden van tevoren op de hoogte gebracht van de eisen tijdens de examenrit en er werden folders verspreid met informatie over verkeersborden. Tot 1934 bestond het afnemen van het rijexamen uit een kwartier autorijden. Vanaf genoemd jaar werd dat al een half uur.

In 1951 kreeg Nederland een Wegenverkeerswet en Wegenverkeersreglement. De rijbewijzen waren niet langer twee, maar vijf jaar geldig en er werden vijf categorieën ingevoerd, te weten:

 A voor motorfietsen en driewielers,
 B en E voor personenauto's en aanhangers,
 C en E voor vrachtauto's en aanhangwagens,
 D en E voor bussen en aanhangwagens en

 De categorie E kreeg men cadeau bij B tot en met D.

Er kwam een algemeen geldend lesgeldtarief van fl. 2,50 (Euro 1,15) per categorie. Voor die tijd een fors bedrag. Een gemiddeld gezin had een weekbudget van tussen de dertig en veertig gulden (tussen 14 en 18 euro).  Het examengeld bedroeg fl. 5,50 (Euro 2,50). Verder werd het bromfietsrijbewijs afgeschaft (dat overigens in 1996 weer is ingevoerd). Het rijbewijs F werd ingevoerd voor invaliden. Dit leverde echter dusdanig veel kritiek op, dat het twee jaar later al weer afgeschaft is. de invaliden ervoeren dit als discriminerend.

In 1956 kwam de mogelijkheid om buitenlandse rijbewijzen om te wisselen In ons vervolgverhaal komen we in de  eind vijftiger jaren van de twintigste eeuw.

Rien van der Heijden

Deze serie bestaat uit:
"Toen nog vlot verkrijgbaar"
"Even je rijbewijs halen wordt moeilijker"
"Rijbewijs langer geldig en steeds kleiner"

Afbeeldingen:
1: Rijbewijs A, voor motorrijtuigen (model 1939)
2: Rijbewijs B, motorrijtuigen op twee wielen (model 1948)
3: Rijbewijs C, motorrijtuigen op 2 wielen, niet sneller dan 30 km/uur(1949)
4: Petrus Klessens, bewoner van de Oude Langstraat 77, gemaakt in 1914
5: Petrus Klessens, als busondernemer, gemaakt in 1918, op 17 februari is hij verhuisd naar de Hoefakkerstraat. Hij woonde in de jaren twintig naast familie van der Heijden.

Foto's: 1-3, Archief CBR
Foto's 4 en 5, Regionaal Archief Tilburg, Collectie Beeldinline

© Advisotheek Holding BV ^®