“Totdat de leeuw leert schrijven, zal elk verhaal de jager verheerlijken.”

“Until the lion learns how to write, every story will always glorify the hunter”

Die Afrikaanse spreuk draag ik met me mee. Het is geen poëtische metafoor voor mij – het is een systeemdiagnose. Zolang de verhalen over macht, geweld en geschiedenis niet door onszelf worden verteld, blijven we figuranten in het script van anderen.

Ik sprak tijdens een avond over solidariteit en verzet in Tilburg. Maar ik wil niet alleen praten over solidariteit. Ik wil dat we het doen. Niet vanuit een abstract ideaal, maar vanuit noodzaak. Solidariteit is geen idee – het is een werkwoord.

“When I think back to the Black Lives Matter protest on Koningsplein in Tilburg in 2020, it was clear that for the thousands who gathered in the middle of the pandemic, their collective resistance made clear that the murder of George Floyd was not an isolated event, it was an eruption. The anger, the pain, the sadness expressed that day were not only American. They were shared here, in the Netherlands, in this city.”

De infrastructuur van racisme bestaat hier al eeuwen, of het nu gaat over wie waar mag wonen, wie gezien wordt als bedreiging, of wie zich telkens moet bewijzen binnen onderwijs en werk. Dat noemen we geen incidenten. Dat noemen we structuur, aldus Byron.

“Black lives were never meant to matter. They were meant to serve.” Het besef dat dit nog steeds het beeld is in de praktijk doet pijn. Maar het is ook bevrijdend. Want het geeft richting: als we dit weten, dan weten we ook waar we moeten breken. We kunnen niet blijven steken in gesprekken over diversiteit op websites, of workshops alleen. Ik zeg het nog maar eens: “Symbolic action without structural change is performative.”

De echte taak ligt bij instellingen. Overheden. Universiteiten. Bedrijven. Stop met praten over inclusie en begin met het herverdelen van macht, middelen en ruimte. Want zolang inclusie betekent dat ik erbij mag zitten zolang ik me aanpas, ben ik niet welkom – ik word gedoogd.

“We must create structures that no longer require the lion to bleed in order to be believed.”

Tegen de zwarte en bruine mensen in de zaal zei ik dit: je hoeft niets meer uit te leggen. Jouw bestaan ís al verzet. Jouw rust is politiek. Jouw heling is gerechtigheid.

En aan iedereen in machtsposities zeg ik: dit is niet het moment om op afstand te observeren. De vraag is niet óf jij deel bent van het systeem. De vraag is wat jij doet om het te veranderen.

We leven in een tijd waarin de leeuw leert schrijven. Maar het vraagt moed. Durf. Ongemak. En bovenal: volharding. Het jagen is voorbij. Nu is het onze beurt om te vertellen.

— Byron G. Adams

Universitair docent en onderzoeker, Universiteit van Amsterdam en University of Johannesburg