Tastbaar Geheugen van Tilburg: (Post)koloniaal Verleden van de stad
Ze staat op met in haar handen een klein plastic pasje. “Dit is mijn verblijfsdocument,” begint Linda rustig. “Ik ben zelf ex-vluchteling. Sinds vorig jaar ben ik Nederlander. Vierentwintig jaar lang voelde ik me een asielzoeker.”
Er klinkt geroezemoes, iemand zegt zacht: je bent van ons. Linda glimlacht. “Ja,” zegt ze, “dus als iemand nu zegt ‘ga terug naar je eigen land’, dan kan ik eindelijk zeggen: ik bén er al.”
Linda vervolgt hoe het document symbool staat voor de doorwerking van koloniale structuren, zelfs in het huidige asielbeleid. “Binnen de verblijfsstatussen bestaan gradaties,” legt ze uit. “Ik had asiel voor onbepaalde tijd, maar omdat we zonder geboorteakten kwamen, staat er bij mijn nationaliteit: onbekend. Dat konden ze niet verifiëren.”
Het raakte haar diep. “Dat heeft bij mij voor een identiteitscrisis gezorgd. Mijn moeder komt uit Congo en groeide op in Luanda. Thuis spraken we niet over onze roots. In Nederland werd de witte mens verheven. We mochten onze eigen taal niet spreken, we moesten Frans kiezen op school. Lingala mocht niet. Daardoor had ik tot mijn twintigste geen gevoel van eigen identiteit.”
Dan verandert haar toon. “Maar dit document werd ook een onderdeel van mijn verhaal, van mijn activisme. Ik werk nu zelf met gevluchte mensen in Gilze. En ik merk dat juist door het bekrachtigen van wat in je zit, je weer terugkomt bij jezelf.”
Ze pakt nog iets op. “Dit is een dvd van een van de kampen waar ik dankzij Vluchtelingenwerk elk jaar naartoe mocht. Door kunst, door culturele activiteiten, vond ik mezelf terug. Kunst heeft me opnieuw gevormd.” Linda kijkt even rond, haar stem vast. “We hebben het vaak over oorzaken en gevolgen, maar ik wilde ook iets meenemen wat over oplossingen gaat. Kunst brengt je terug naar jezelf.”
