Stadsmuseum Tilburg
Van informeel naar doelmatig
In het begin waren de lessen behoorlijk informeel. Twee keer per week gaf Angela een uurtje les, een-op-een. ‘Ik hield de vrouwen vast en rende mee’, vertelt ze. ‘Dat werkte niet zo goed. We hadden ook heel oude fietsen. Een methode was er niet. Al snel had ik daar allerlei ideeën over. Ik vond dat als je dit met volwassen vrouwen wilde doen, je het dan ook serieus aan moest pakken. De leiding van het CBV vroeg of ik dat wilde coördineren. Met onze gestructureerde aanpak hebben we andere steden geïnspireerd. De lessen kregen een doel: zelfstandig met de fiets op pad kunnen.’
Veilig oefenen en leren
Angela ging in kleine groepjes werken. Ze zocht naar plekken waar dat veilig kon, dicht bij het Wilhelminapark: ‘We gingen lopend met de fietsen aan de hand naar de Dudokhof om te oefenen. Later, toen het CVB verhuisd was naar Wilhelminapark 62, gingen we ook naar het braakliggende terrein aan de Fraterstraat, waar nu Clarissenhof is.’ De vrouwen leerden ook verkeersregels. Maar daar waren geen materialen voor. ‘We hebben lesboekjes gemaakt die we ook landelijk verkochten’, gaat Angela verder. ‘Daar zat een handleiding bij hoe je op een leuke manier verkeersles kunt geven als mensen de taal niet zo goed beheersen. Er zaten veel fotokaarten in, maar ik had toch de behoefte om meer visueel te werken. Ik heb een kruispunt van karton gemaakt om op tafel verkeerssituaties na te doen. In die tijd had je in Tilburg Mikmak, dat later opgegaan is in La Poubelle. Die heb ik de opdracht gegeven om het van hout te maken.’
Zichtbaarheid
Het L-hesje ontstond toen de vrouwen echt in het verkeer gingen oefenen. Angela: ‘We wilden aan andere weggebruikers laten zien dat het om leerlingfietsers ging, voor het geval een leerlingfietser een onverwachte beweging maakte. Sefika Balkayan, die later haar eigen naaiatelier begon, gaf in die tijd naailes op het CBV. Ik vroeg haar of ze met haar groep een ontwerp wilde maken voor een hesje met een grote L erop. Wat we vooraf niet bedacht hadden, was dat dat ook nog eens heel goede publiciteit was. Inmiddels gaven we ook les in Tilburg west, noord en zuid en met die hesjes waren we heel zichtbaar.’
Het rode T-shirt
Uit de fietslessen ontstond nog een ander initiatief: Fietsvriendinnen. ‘Het bleek voor de vrouwen die fietsles hadden gehad nog niet zo eenvoudig om zelfstandig te gaan fietsen’, legt Angela uit. ‘Zo kwamen we op het idee om ze te koppelen aan autochtone vrouwen die hun hele leven al fietsten. Met de Fietsvriendinnen deden we mee aan Leontien Ladies Ride, een fietstocht die de sociale en sportieve interactie tussen vrouwen versterkt. We droegen allemaal een rood t-shirt met daarop ‘Ik ben haar fietsvriendin’. Zo waren we als groep voor iedereen herkenbaar.’
Angela van der Kloof gaf van 1991 tot 2008 fietslessen aan buitenlandse vrouwen. Ze ontwikkelde een lesmethode en aanverwante materialen. Het houten kruispunt, het L-hesje en het rode t-shirt doneerde zij in april 2026 aan het Stadsmuseum Tilburg. Bekijk hier de objecten in de collectie
Deze tekst is geschreven door Esther Nagtegaal in opdracht van Stadsmuseum Tilburg. Foto's Collectie Stadsmuseum Tilburg. Fotografie Joris Buijs.
