Stadsmuseum Tilburg
Gewoon doen
Op dat moment liep Ans stage bij de Stichting Buitenlandse Werknemers. Ze was afgestudeerd aan de sociale academie en deed een vervolgstudie, sociologie. ‘Gekwalificeerd om les te geven was ik niet, maar als maatschappelijk werker had ik de taallessen die in de wijk gegeven werden wel al van dichtbij meegemaakt’, vertelt ze. ‘Ik dacht: we lossen het op. Zij had de les voorbereid en ik ben gewoon begonnen.’
Natuurtalent
Ans bleek een natuurtalent. De coördinator vroeg meteen of ze zin had om les te gaan geven. ‘Ik zei ja, maar wel op voorwaarde dat ik me omschoolde. Want ik vond het belangrijk dat er professioneel lesgegeven werd.’ Ze meldde zich aan bij de opleiding tot NT2-docent in Utrecht, die daar voor het eerst gegeven werd, en ging taallessen geven bij het CBV.
Uithangbord
Het pand aan de Noordstraat 111, waar het CBV in de beginjaren gevestigd was, kon wel een herkenningspunt gebruiken, vond iedereen. Zo ontstond het uithangbord met de tekst in vier talen: Arabisch, Turks, Nederlands en Grieks, omdat er in die tijd veel Griekse vrouwen naar Nederland kwamen. ‘In de Griekse tekst zat een fout, ontdekten we dankzij een van hen’, herinnert Ans zich. ‘Toen moest het opnieuw.’ Het bord deed goed dienst. Het verhuisde mee naar de nieuwe locatie aan het Wilhelminapark die minister Dijkstal in 1987 opende.
Meer dan taalles alleen
Intussen breidde het werk zich steeds verder uit. Eerst waren het taallessen, toen kwam er huiswerkbegeleiding bij, en vergadertechnieken en kadertrainingen. ‘Iedereen was ontzettend betrokken en gemotiveerd’, vertelt ze. ‘We wilden die groep vrouwen kansen en een maatschappelijke positie geven. Sommigen van hen waren Berbervrouwen die nog nooit naar school geweest waren. Zij konden ineens lezen en schrijven. Dat is ontzettend bevredigend om mee te maken. Twee van mijn cursisten zijn later mijn collega’s geworden. En zo zijn er nog veel meer succesverhalen.’
Wereldbeeld
Voor Ans zelf heeft het CBV ook veel betekend. ‘Het heeft mijn wereldbeeld enorm verbreed’, zegt ze. ‘Ik heb met 65 verschillende culturen te maken gehad. Dat helpt om gelijkwaardig te leren denken, in emancipatorische zin. Het heeft mij gemaakt tot wat ik nu ben: een kritisch en betrokken mens. Ik vind het belangrijk dat we vrouwen altijd blijven steunen, want we zijn er nog lang niet.’
Nalatenschap
De educatieprojecten zijn ten tijde van de verhuizing naar het Wilhelminapark ondergebracht bij de Stichting Volwasseneneducatie, later ROC Midden-Brabant, nu Yonder. In 2006 werd het CBV opgeheven, omdat gemeentelijk beleid en subsidietoekenningen veranderden. De locatie aan het Wilhelminapark werd ontruimd, maar niemand dacht eraan de aanwezige documentatie te bewaren. Behalve Ans. Zij kon de gedachte dat statuten, boekjes, foto’s en het uithangbord verloren zouden gaan niet verdragen en ontfermde zich over de nalatenschap van het geliefde CBV. Ans bleef gedurende de rest van haar werkzame leven actief als docent en later als coördinator bij de Stichting Volwasseneneducatie. Ook na haar pensioen bleef ze contact houden met enkele van haar cursisten.
Ans Sauer gaf van 1981 tot 2006 les aan vrouwen – en later ook mannen – van verschillende nationaliteiten. Tot 1987 als medewerker van het CBV, daarna in dienst van de Stichting Volwasseneneducatie, waar ze eerst als docent was en later coördinator Nederlands als tweede taal. In april 2026 doneerde zij alle materialen van het CBV die zij in haar bezit had, inclusief het bekende uithangbord, aan het Stadsmuseum Tilburg.
Tekst en interview: Esther Nagtegaal
